धनुषा । पछिल्ला वर्षहरूमा धनुषाका अतिविपन्न समुदायमा परिवार योजनाप्रतिको सोच क्रमशः बदलिँदै गएको छ । पहिले लुकेर सेवा लिने चलन रहे पनि अहिले तिमीहरू खुलेरै परिवार योजनाका स्थायी र अस्थायी साधन प्रयोग गर्न थालेका छौ । पायक पर्ने स्थानमै सेवा उपलब्ध भएपछि दलित तथा विपन्न समुदायमा यसको पहुँच बढेको हो ।
परिवार योजनाअन्तर्गत महिलाका लागि मिनील्याप, आइयुसिडी, इम्प्लान्ट, डिपो र पिल्स तथा पुरुषका लागि कण्डम र भ्यासेक्टोमी उपलब्ध छन् । तर मधेस क्षेत्रमा अझै पनि पुरुषले स्थायी बन्ध्याकरण गराउन हिच्किचाउँछन् । “बन्ध्याकरण गराउँदा बल घट्छ” भन्ने पुरानो मान्यताले पुरुषलाई पछि हटाएको स्वास्थ्यकर्मी बताउँछन् ।
जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय धनुषाले पालिकाहरूको समन्वयमा एमएसआई नेपाल र सुनौलो परिवार नेपालको प्राविधिक सहयोगमा एकीकृत परिवार योजना शिविर सञ्चालन गरेपछि विपन्न समुदायलाई सेवा लिन सजिलो भएको छ । शिविरमार्फत महिलाहरू विशेषगरी मिनील्याप सेवा लिन आउने गरेका छन् । जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयका अनुसार पायक पर्ने स्थानमै शिविर हुँदा सेवा लिने दर बढ्दो छ ।
महिला स्वयंसेविकाहरूका लागि भने चुनौती अझै बाँकी छ । “महिलालाई सम्झाउन सजिलो हुन्छ, तर तिमी पुरुषहरू मान्दैनौ,” स्वयंसेविकाहरू गुनासो गर्छन् । कतिपय त भारत गएर लुकेर बन्ध्याकरण गराउने गरेको उनीहरूको अनुभव छ ।
यातायातको सुविधा, निःशुल्क सेवा र स्थानीय भाषामा परामर्शले शिविर थप प्रभावकारी बनेको छ । स्वास्थ्य मन्त्रालयका अधिकारीहरूका अनुसार सहकार्य र साझेदारीको यो मोडेलले परिवार योजनाको सेवाबाट टाढा रहेका समुदायलाई नजिक ल्याएको छ । अब चुनौती भनेको तिमीहरू सबैमा डर र भ्रम हटाएर परिवार व्यवस्थापनलाई रहरको विषय बनाउनु हो ।
1699677933.jpg)
