काठमाडौं । स्वस्थ शरीरका लागि सन्तुलित आहार अपरिहार्य मानिन्छ। दैनिक खानपानमा पोषक तत्वले भरिपूर्ण प्राकृतिक खानेकुरा समावेश गर्दा शरीरलाई आवश्यक भिटामिन, खनिज तथा अन्य जैविक सक्रिय तत्व (बायोएक्टिभ कम्पाउन्ड) प्राप्त हुन्छ, जसले विभिन्न दीर्घकालीन रोगको जोखिम कम गर्न सहयोग पुर्याउन सक्छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार केही सामान्य खानेकुरामा पाइने प्राकृतिक तत्वले मुटुको स्वास्थ्य, पाचन प्रणाली, हड्डी, कलेजो, रक्तचाप, मधुमेह नियन्त्रण तथा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता मजबुत बनाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्। त्यसैले दैनिक आहारमा विविध प्रकारका पौष्टिक खानेकुरा समावेश गर्नु आवश्यक मानिन्छ।
ब्रोकाउलीमा पाइने सल्फोराफेनले कलेजोको कार्यक्षमतामा सहयोग पुर्याउने भएकाले फ्याटी लिभरको जोखिम कम गर्न मद्दत गर्न सक्छ। आलसको दानामा प्रशस्त ओमेगा–३ फ्याटी एसिड र लिग्नान हुने भएकाले विशेषगरी मेनोपजपछि देखिने केही लक्षण कम गर्न उपयोगी मानिन्छ।
करेलामा पाइने प्राकृतिक यौगिकले रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गर्न सहयोग गर्न सक्छ भने चुकन्दरमा रहेको नाइट्रेटले रक्तसञ्चार सुधार गरी उच्च रक्तचाप नियन्त्रणमा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ। त्यसैगरी लट्टेको सागमा आइरन, फोलेट र कपर प्रशस्त हुने भएकाले रगतको कमी हुन नदिन र कपालको स्वास्थ्यका लागि फाइदाजनक मानिन्छ।
मेथीको दानाले रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गर्न तथा तौल व्यवस्थापनमा सहयोग पुर्याउन सक्छ। सुकाएको आलुबखडामा पाइने भिटामिन ‘के’, म्याग्नेसियम, बोरोन र पोटासियमले हड्डीलाई मजबुत बनाउन मद्दत गर्छ। जौमा रहेको बिटा–ग्लुक्यानले खराब कोलेस्ट्रोल घटाउन सहयोग गर्ने भएकाले मुटुको स्वास्थ्यका लागि लाभदायक मानिन्छ।
यस्तै, चेरीमा पाइने एन्थोसायनिनले शरीरको सूजन कम गर्न तथा युरिक एसिडसँग सम्बन्धित समस्यामा सहयोग पुर्याउन सक्छ। अदुवामा रहेको जिन्जेरोलले पाचन प्रणाली सुधार गर्नुका साथै सुन्निने समस्या कम गर्न मद्दत गर्छ। अमलामा प्रशस्त मात्रामा पाइने भिटामिन ‘सी’ ले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउनुका साथै छालाको स्वास्थ्य सुधार गर्न सहयोग पुर्याउँछ।
जायफलले निद्राको गुणस्तर सुधार गर्न सहयोग गर्न सक्छ भने केसरमा पाइने केही सक्रिय तत्वले तनाव र चिन्ता कम गर्न सकारात्मक भूमिका खेल्न सक्ने विभिन्न अध्ययनले देखाएका छन्।
स्वास्थ्यकर्मीहरूका अनुसार कुनै पनि एक खानेकुराले मात्र रोग निको पार्ने वा औषधिको विकल्प बन्ने दाबी वैज्ञानिक रूपमा उचित हुँदैन। स्वस्थ जीवनका लागि सन्तुलित आहार, नियमित शारीरिक गतिविधि, पर्याप्त निद्रा र चिकित्सकको सल्लाहअनुसारको उपचारलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ। कुनै दीर्घरोग वा विशेष स्वास्थ्य अवस्था भएका व्यक्तिले आफ्नो आहारमा ठूलो परिवर्तन गर्नुअघि सम्बन्धित विशेषज्ञसँग परामर्श गर्नु उपयुक्त हुन्छ।
नोट: यो सामग्री सामान्य स्वास्थ्य जानकारीका लागि मात्र हो। कुनै पनि स्वास्थ्य समस्या वा उपचारका लागि विशेषज्ञ चिकित्सकको सल्लाह लिनुहोस्।
