काठमाडौँ । डिप्रेसनको उपचारमा प्रयोग हुने सबै औषधिको असर एउटै हुँदैन। केही औषधिले तौल बढाउन सक्छन् भने केहीले तौल घटाउने, मुटुको धड्कन वा रक्तचापमा परिवर्तन ल्याउने सम्भावना हुन्छ। त्यसैले बिरामीको स्वास्थ्य अवस्था र सम्भावित साइड इफेक्टका आधारमा औषधि छनोट गर्नुपर्नेमा अनुसन्धानकर्ताहरूले जोड दिएका छन्।
चिकित्सा जर्नल ‘द ल्यान्सेट’मा प्रकाशित अध्ययनले डिप्रेसनविरुद्ध प्रयोग हुने औषधिहरूको साइड इफेक्ट तुलना गरेको छ। बेलायतको किङ्स कलेज लन्डन र अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताले ३० प्रकारका औषधिसम्बन्धी १५१ अध्ययनको विश्लेषण गरेका थिए। ती अध्ययनमा ५८ हजार ५०० भन्दा बढी बिरामी सहभागी थिए।
अध्ययनमा उपचार सुरु गरेको पहिलो आठ हप्तामा औषधिअनुसार तौल, मुटुको धड्कन र रक्तचापमा फरक प्रभाव देखिएको पाइएको छ। अनुसन्धानकर्ताका अनुसार यी भिन्नताले बिरामीको व्यक्तिगत स्वास्थ्य अवस्था र उपचारको आवश्यकताअनुसार औषधि छनोट गर्नु महत्त्वपूर्ण रहेको देखाउँछन्।
कुन औषधिले कस्तो असर पार्न सक्छ ?
अध्ययनअनुसार आठ हप्तासम्म एगोमेलाटिन सेवन गर्ने बिरामीको तौल औसतमा २.४ किलोग्राम घटेको देखिएको थियो भने म्याप्रोटिलिन सेवन गर्नेमा करिब दुई किलोग्राम बढेको पाइएको थियो।
त्यस्तै, फ्लुभोक्सामाइनले मुटुको धड्कन सुस्त बनाउने र नोर्ट्रिप्टाइलीनले बढाउने प्रभाव देखाएको अध्ययनमा उल्लेख छ। यी दुई औषधिबीच मुटुको धड्कनमा प्रतिमिनेट २१ सम्मको भिन्नता देखिएको थियो। नोर्ट्रिप्टाइलीन र डोक्सेपिनबीच रक्तचापमा पनि फरक प्रभाव पाइएको थियो।
यद्यपि, सबै बिरामीमा यस्ता साइड इफेक्ट देखिन्छन् भन्ने होइन। औषधिको मात्रा, व्यक्तिको स्वास्थ्य अवस्था र अन्य औषधिको सेवनले पनि यसको प्रभाव फरक पार्न सक्छ।
सबैका लागि एउटै औषधि उपयुक्त हुँदैन
अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार डिप्रेसनको औषधि छनोट गर्दा मानसिक स्वास्थ्यको अवस्थासँगै बिरामीमा रहेका अन्य रोग र सम्भावित साइड इफेक्टलाई पनि ध्यान दिनुपर्छ। उदाहरणका लागि, तौल बढ्ने चिन्ता भएका व्यक्तिका लागि तौलमा कम असर पार्ने औषधि उपयुक्त हुन सक्छ। उच्च रक्तचाप भएका व्यक्तिमा रक्तचाप बढाउन सक्ने औषधिबारे विशेष सावधानी अपनाउनुपर्छ। त्यस्तै, कोलेस्ट्रोलको समस्या भएका बिरामीमा औषधिले पार्न सक्ने असरलाई पनि विचार गर्न आवश्यक हुन्छ।
तर कुनै औषधि सबैका लागि राम्रो वा नराम्रो भन्ने निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन। एउटै औषधिले कसैलाई साइड इफेक्ट दिन सक्छ भने अरू कसैलाई डिप्रेसनसँगै दुखाइ वा निद्रासम्बन्धी समस्या कम गर्न सहयोग गर्न सक्छ।
औषधि आफैँ बन्द गर्नु हुँदैन
अनुसन्धानकर्ताहरूले अध्ययनको नतिजालाई आधार बनाएर बिरामीले आफूखुसी औषधि परिवर्तन गर्ने वा सेवन बन्द गर्ने काम नगर्न चेतावनी दिएका छन्। अध्ययनले उपचारको पहिलो आठ हप्तामा देखिएका प्रभावलाई मात्र विश्लेषण गरेकाले दीर्घकालीन असरबारे थप अनुसन्धान आवश्यक छ। औषधिको साइड इफेक्ट लामो समयसम्म कसरी रहन्छ भन्ने विषयमा पनि थप प्रमाण चाहिने अनुसन्धानकर्ताहरूको भनाइ छ।
डिप्रेसनको औषधि सेवन गरिरहेका व्यक्तिमा तौल बढ्ने, अत्यधिक थकान हुने, मुटुको धड्कनमा परिवर्तन आउने वा अन्य असहजता देखिएमा चिकित्सकलाई जानकारी दिनुपर्छ। आवश्यकताअनुसार चिकित्सकले औषधिको मात्रा समायोजन गर्न वा अर्को औषधि छनोट गर्न सक्छन्।
डिप्रेसनको उपचारमा औषधिको प्रभावकारितासँगै त्यसले पार्न सक्ने साइड इफेक्टको मूल्याङ्कन पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। त्यसैले बिरामी र चिकित्सकबीचको छलफलका आधारमा व्यक्तिगत स्वास्थ्य अवस्थाअनुसार उपचार योजना बनाउनु आवश्यक छ।
नोट : यो समाचार सामान्य जनचेतनाका लागि हो। चिकित्सकको सल्लाहबिना डिप्रेसनको औषधि बन्द गर्ने वा परिवर्तन गर्ने नगर्नुहोस्।
-1784798541.jpg)
