गर्भावस्थामा आमाका लागि पेटभित्र बच्चाको हलचल निकै महत्वपूर्ण हुन्छ । बच्चाले पेटमा लात हानेजस्तो गर्ने, चल्ने वा शरीर चलायमान भएको महसुस हुनु सामान्यतया बच्चा सक्रिय रहेको संकेत हो । गर्भावस्थाको समय बढ्दै जाँदा बच्चाको हलचल पनि आमाले स्पष्ट रूपमा महसुस गर्न थाल्छिन् ।
बच्चा चल्नु स्वस्थ भएको संकेत
गर्भमा रहेको बच्चाले पेटमा लात हानेजस्तो गरी चल्दा बच्चा सक्रिय रहेको बुझ्न सकिन्छ । सुरुवाती समयमा हलचल कम महसुस भए पनि गर्भावस्था बढ्दै जाँदा बच्चाको गतिविधि स्पष्ट हुँदै जान्छ । बच्चाको चल्ने समय र तरिका भने प्रत्येक गर्भावस्थामा फरक हुन सक्छ ।
बाहिरी वातावरणप्रति पनि प्रतिक्रिया जनाउन सक्छ
गर्भमा रहेको बच्चाले बाहिरी वातावरणमा हुने केही परिवर्तनप्रति प्रतिक्रिया जनाउन सक्छ । आमाले ठूलो आवाज सुन्दा, शरीरको अवस्था परिवर्तन गर्दा वा अन्य अवस्थामा बच्चाको हलचलमा फरक महसुस हुन सक्छ । यद्यपि हरेक आवाज वा बाहिरी गतिविधिमा बच्चाले प्रतिक्रिया जनाउनैपर्छ भन्ने हुँदैन ।
बायाँतर्फ ढल्किँदा हलचल बढी महसुस हुन सक्छ
गर्भवती महिला बायाँतर्फ ढल्किएर आराम गर्दा कतिपय अवस्थामा बच्चाको हलचल बढी महसुस हुन सक्छ । यस्तो अवस्थामा गर्भाशयतर्फ रक्तसञ्चार सहज हुन सक्ने भएकाले बच्चाको गतिविधि आमाले स्पष्ट रूपमा अनुभव गर्न सक्छिन् । आराम गर्दा बच्चाको हलचलमा ध्यान दिनु उपयोगी हुन्छ ।
खाना खाएपछि बच्चाको हलचल बढ्न सक्छ
कतिपय गर्भवती महिलाले खाना खाएपछि बच्चाले पहिलेभन्दा बढी चल्ने वा किक हान्ने अनुभव गर्छन् । खाना खाएपछि आमाको शरीरमा हुने ऊर्जा तथा रक्तसञ्चारमा आएको परिवर्तनका कारण बच्चाको गतिविधि केही समय बढेको महसुस हुन सक्छ ।
बच्चाले कहिलेदेखि किक हान्न थाल्छ ?
गर्भमा बच्चाको हलचल गर्भावस्थाको सुरुवाती चरणमै सुरु भइसकेको हुन्छ । तर आमाले त्यसलाई तत्काल महसुस गर्न सक्दिनन् । सामान्यतया पहिलोपटक गर्भवती भएकी महिलाले करिब १८ देखि २२ सातातिर बच्चाको हलचल महसुस गर्न थाल्छिन् । दोस्रो वा त्यसपछिको गर्भावस्थामा भने केही महिलाले यसअघि नै हलचल महसुस गर्न सक्छन् ।
हलचल कम हुनुमा ध्यान दिनुपर्छ
बच्चा सामान्यभन्दा कम चल्न थालेको वा नियमित रूपमा महसुस भइरहेको हलचल अचानक घटेको अवस्थामा बेवास्ता गर्नु हुँदैन । कहिलेकाहीँ बच्चाको गतिविधिमा कमी आउनु समस्या वा अक्सिजनको कमीको संकेत पनि हुन सक्छ । यस्तो अवस्थामा घरमै अनुमान गर्नुभन्दा स्वास्थ्यकर्मी वा चिकित्सकसँग तत्काल परामर्श गर्नु आवश्यक हुन्छ ।
३६ सातापछि किक कम हुन्छ भन्ने सोचाइ सही होइन
गर्भावस्थाको अन्तिम चरणमा बच्चा ठूलो हुँदै जाँदा पेटभित्र ठाउँ कम हुन्छ । त्यसैले बच्चाले गर्ने गतिविधिको प्रकार फरक महसुस हुन सक्छ, तर ३६ सातापछि बच्चा कम चल्नु सामान्य हो भनेर बेवास्ता गर्नु हुँदैन । बच्चाको नियमित हलचलमा उल्लेखनीय कमी आएमा तत्काल स्वास्थ्य संस्थामा सम्पर्क गर्नुपर्छ ।
गर्भावस्थामा बच्चाको हलचल आमाले ध्यान दिनुपर्ने महत्वपूर्ण संकेत हो । बच्चा सामान्यभन्दा कम चलेको महसुस भएमा ढिला नगरी चिकित्सकीय सल्लाह लिनु सुरक्षित हुन्छ ।