काठमाडौं । टाउको दुखाइ सामान्य समस्या जस्तो लागे पनि यसले दैनिक जीवन र कामकाजमा ठूलो असर पार्न सक्छ। कहिलेकाहीँ थकान, तनाव, निद्राको कमी, शरीरमा पानीको अभाव वा खानपानमा हुने गडबडीका कारण टाउको दुख्न सक्छ। तर, बारम्बार र असह्य रूपमा टाउको दुख्छ भने त्यसलाई सामान्य समस्या ठानेर बेवास्ता गर्नु हुँदैन।
माइग्रेन पनि टाउको दुखाइसँग सम्बन्धित एक प्रकारको स्नायुसम्बन्धी समस्या हो। यसमा प्रायः टाउकोको एक भागमा धड्किएजस्तो दुख्ने, वाकवाकी लाग्ने, बान्ता हुने तथा उज्यालो र ठूलो आवाज सहन गाह्रो हुनेजस्ता लक्षण देखिन सक्छन्।
माइग्रेन र अन्य प्रकारका टाउको दुखाइ कम गर्न औषधिसँगै जीवनशैली र खानपानमा पनि ध्यान दिन आवश्यक हुन्छ। टाउको दुखाइ कम गर्न अपनाउन सकिने पाँच उपाय यस्ता छन्।
१. पर्याप्त पानी पिउने
शरीरमा पानीको कमी हुँदा टाउको दुख्ने समस्या देखिन सक्छ। पर्याप्त पानी पिउनाले डिहाइड्रेसनका कारण हुने टाउको दुखाइ कम गर्न मद्दत गर्छ। त्यसैले दिनभरि पर्याप्त पानी पिउने, बाहिर निस्कँदा पानीको बोतल साथमा राख्ने र शरीरमा पानीको कमी हुन नदिने गर्नुपर्छ। तर, आवश्यकताभन्दा धेरै पानी जबर्जस्ती पिउनु भने उचित हुँदैन।
२. क्याफिनको मात्रा मिलाउने
कफी र चियामा पाइने क्याफिनले कतिपय अवस्थामा टाउको दुखाइ कम गर्न मद्दत गर्न सक्छ। विशेषगरी केही दुखाइ कम गर्ने औषधिसँग थोरै मात्रामा क्याफिन प्रयोग गर्दा प्रभावकारी हुन सक्छ। तर, धेरै क्याफिन सेवन गर्दा वा नियमित सेवन गर्ने बानी अचानक छोड्दा पनि टाउको दुख्न सक्छ। माइग्रेन भएका व्यक्तिमा क्याफिनले समस्या बढाउन पनि सक्छ। त्यसैले कफी, चिया तथा अन्य क्याफिनयुक्त पेय पदार्थको मात्रा सन्तुलित राख्नुपर्छ।
३. लामो समय भोकै नबस्ने
लामो समयसम्म खाना नखाँदा रगतमा चिनीको मात्रा घट्न सक्छ। यसले कतिपय व्यक्तिमा टाउको दुख्ने समस्या निम्त्याउन सक्छ। विशेषगरी बिहानको खाना नखाने, लामो समय उपवास बस्ने वा राति भोकै सुत्ने बानीले टाउको दुखाइ बढाउन सक्छ। त्यसैले नियमित समयमा सन्तुलित खाना खाने र लामो समयसम्म पेट खाली नराख्ने गर्नुपर्छ।
४. मदिरा सेवन नगर्ने
मदिरा सेवनपछि देखिने ह्याङओभरको प्रमुख लक्षणमध्ये टाउको दुखाइ पनि एक हो। मदिराले शरीरमा पानीको सन्तुलन बिगार्नुका साथै निद्रामा असर गर्न सक्छ। कतिपय व्यक्तिमा मदिरा सेवनले माइग्रेनको समस्या पनि निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले बारम्बार टाउको दुख्ने वा माइग्रेनको समस्या भएका व्यक्तिले मदिरा सेवन नगर्नु उचित हुन्छ।
५. फोलेटयुक्त खानेकुरा खाने
फोलेट अर्थात् भिटामिन बी–९ शरीरका लागि आवश्यक पोषक तत्त्व हो। यसको कमी र माइग्रेनबीच सम्बन्ध रहेको केही अध्ययनले देखाएका छन्।
फोलेटको मात्रा पर्याप्त बनाउन हरियो सागपात, गेडागुडी, बदाम तथा अन्य बिउ, सुन्तला, कागतीलगायत फलफूल खान सकिन्छ। सन्तुलित खानपानले शरीरलाई आवश्यक पोषण उपलब्ध गराउन मद्दत गर्छ।
कहिले चिकित्सकलाई देखाउने ?
बारम्बार टाउको दुख्ने, दैनिक काम गर्न नसक्ने गरी दुखाइ बढ्ने वा सामान्य उपचारले पनि निको नहुने भए चिकित्सकसँग परामर्श लिनुपर्छ। अचानक जीवनकै सबैभन्दा चर्को टाउको दुखाइ भएमा, ज्वरोसँगै घाँटी कडा भएमा, बेहोस हुने, बोल्न वा देख्न समस्या हुने तथा शरीरको एक भाग कमजोर हुने लक्षण देखिएमा तत्काल अस्पताल जानुपर्छ।एजेन्सी
नोट : यो सामग्री सामान्य स्वास्थ्य जानकारीका लागि तयार गरिएको हो। कुनै पनि स्वास्थ्य समस्या देखिएमा चिकित्सकको सल्लाह लिनुहोस्।