काठमाडौँ। महिनावारी सुरु हुनुभन्दा केही दिनदेखि एक–दुई साताअघिसम्म धेरै महिलामा विभिन्न शारीरिक तथा मानसिक समस्या देखिन सक्छन्। पेट दुख्ने, पेट फुल्ने, स्तन दुख्ने, टाउको दुख्ने, ढाड दुख्ने, थकान हुने, डण्डीफोर आउनेजस्ता समस्या देखिन सक्छन्। यस्तै चिडचिडाहट, तनाव, उदासीनता, ध्यान केन्द्रित गर्न कठिन हुने र निद्रामा समस्या आउने पनि हुन सक्छ। यी लक्षणलाई प्रिमेन्स्ट्रुअल सिन्ड्रोम (पीएमएस) भनिन्छ।
पीएमएसको ठ्याक्कै कारण पूर्ण रूपमा स्पष्ट नभए पनि महिनावारी चक्रमा हुने हर्मोनको उतारचढावसँग यसको सम्बन्ध रहेको मानिन्छ। महिनावारी चक्रअनुसार एस्ट्रोजेन र प्रोजेस्टेरोनजस्ता हर्मोनको स्तरमा परिवर्तन हुन्छ। केही महिलाको शरीर यी परिवर्तनप्रति बढी संवेदनशील हुँदा पीएमएसका लक्षण देखिन सक्छन्।
महिनावारीका बेला पेट दुख्नुको मुख्य कारण भने पाठेघर खुम्चिनु हो। पाठेघरलाई संकुचन गराउने प्रोस्टाग्ल्यान्डिन नामक रसायनको प्रभावले पेटमा क्र्याम्प वा दुखाइ हुन सक्छ। सामान्यतया यस्तो दुखाइ केही दिनमा कम हुँदै जान्छ।
पीएमएसका लक्षण कम गर्न खानपान र जीवनशैलीमा ध्यान दिन सकिन्छ। सन्तुलित आहार, ताजा फलफूल तथा तरकारी, साबुत अन्न र क्याल्सियमयुक्त खानेकुरा खानु उपयोगी हुन्छ। अत्यधिक नुनिलो तथा तयारी खानेकुरा कम गर्नुका साथै पर्याप्त पानी पिउनुपर्छ। धेरै कफी, चिया तथा अन्य क्याफिनयुक्त पेय पदार्थको सेवन घटाउनु पनि उपयोगी हुन सक्छ।
नियमित शारीरिक अभ्यास, पर्याप्त निद्रा र तनाव व्यवस्थापनले पनि लक्षण कम गर्न सहयोग गर्न सक्छ। पेट दुख्दा तातोपानीले सेक्दा राहत मिल्न सक्छ। आवश्यक परे चिकित्सकको सल्लाहअनुसार दुखाइ कम गर्ने औषधि प्रयोग गर्न सकिन्छ।
तर पेट दुखाइ अत्यधिक हुने, हरेक महिना समस्या बढ्दै जाने, असामान्य रक्तस्राव हुने वा दैनिक कामकाजमै असर पर्ने भए चिकित्सकसँग परामर्श लिनुपर्छ। महिनावारीअघि देखिने लक्षणको समय र तीव्रता टिपोट गरेर राख्दा चिकित्सकलाई समस्या पहिचान गर्नसमेत सहज हुन्छ।
यो सामग्री सामान्य स्वास्थ्य जानकारीका लागि हो। औषधि चिकित्सकको सल्लाहबिना सेवन नगर्नुहोस्। समस्या गम्भीर वा लगातार भए विशेषज्ञ चिकित्सकसँग परामर्श लिनुहोस्।
-1790046430.jpg)
-1787551664.jpg)
-1784798541.jpg)
