काठमाडौँ । बाहिरबाट सधैँ हँसिलो, मिलनसार र आत्मविश्वासी देखिने व्यक्ति पनि भित्रभित्रै गहिरो निराशा र मानसिक पीडासँग जुधिरहेको हुन सक्छ। साथीभाइसँग रमाउने, सामाजिक गतिविधिमा सक्रिय रहने र काममा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने व्यक्तिले समेत आफ्नो मानसिक समस्या लुकाइरहेका हुन सक्छन्। बाहिर खुसी देखिए पनि भित्र उदासी र निराशा महसुस गर्ने अवस्थालाई सामान्यतया ‘स्माइलिङ डिप्रेसन’ भनिन्छ।
यो छुट्टै चिकित्सकीय निदान होइन। डिप्रेसनका लक्षण लुकाएर बाहिर सामान्य वा खुसी देखिने अवस्थालाई बुझाउन यो शब्द प्रयोग गरिन्छ। कतिपय व्यक्तिलाई आफू डिप्रेसनमा रहेको समेत थाहा नहुन सक्छ।
मानिसहरू किन लुकाउँछन् डिप्रेसन?
आफू कमजोर देखिने डर, समाजले के भन्ला भन्ने चिन्ता, पारिवारिक अपेक्षा र अरूलाई बोझ बन्न नचाहने भावनाले व्यक्तिलाई आफ्नो मानसिक अवस्था लुकाउन प्रेरित गर्न सक्छ। कतिपयले निराशा र थकानलाई व्यस्त जीवनशैली वा कामको तनावको परिणाम मात्र ठान्छन्।
विशेषगरी आफूबाट धेरै अपेक्षा राख्ने र हरेक काम राम्रोसँग गर्न चाहने व्यक्तिले आफ्नो समस्या स्वीकार गर्न वा अरूसँग सहयोग माग्न कठिन मान्न सक्छन्।
डिप्रेसनका सात सम्भावित संकेत
१. मन पर्ने काममा रुचि घट्नु: पहिले रमाइलो लाग्ने काम, घुमफिर, साथीभाइसँग भेटघाट वा आफ्नो रुचिका गतिविधि गर्न मन नलाग्नु डिप्रेसनको सम्भावित संकेत हुन सक्छ।
२. हातखुट्टा भारी र शरीर थकित महसुस हुनु: पर्याप्त आराम गर्दा पनि शरीरमा ऊर्जा नहुनु र सामान्य काम गर्नसमेत कठिन हुनु डिप्रेसनसँग सम्बन्धित हुन सक्छ। यस्ता लक्षण अन्य शारीरिक समस्याका कारण पनि देखिन सक्छन्।
३. बारम्बार योजना रद्द गर्नु: सामाजिक रूपमा सक्रिय देखिने व्यक्तिले पनि मानसिक थकान वा खस्किएको मनस्थितिका कारण भेटघाट र अन्य योजना बारम्बार रद्द गर्न सक्छन्।
४. धेरै सुत्दा पनि थकान नहट्नु : डिप्रेसनमा निद्रा नलाग्ने वा सामान्यभन्दा बढी सुत्ने समस्या हुन सक्छ। पर्याप्त निद्रापछि पनि थकान र काम गर्ने जाँगर नआउनु ध्यान दिनुपर्ने संकेत हो।
५. आलोचना वा अस्वीकृतिप्रति बढी संवेदनशील हुनु: सामान्य टिप्पणी वा सानो असहमतिले पनि गहिरो चोट पुगेजस्तो महसुस हुनु र अरूले आफूलाई मन पराउँदैनन् भन्ने सोच बढ्नु मानसिक समस्याको सम्भावित संकेत हुन सक्छ।
६. सधैँ हँसिलो र सहयोगी देखिनु: कतिपय व्यक्तिले आफ्नो पीडा लुकाउन अरूलाई हँसाउने, सामाजिक गतिविधिमा सक्रिय रहने वा सबैलाई सहयोग गर्ने व्यवहार देखाउन सक्छन्। तर हँसिलो वा सहयोगी हुनु आफैँमा डिप्रेसनको लक्षण भने होइन।
७. आफूलाई मूल्यहीन ठान्नु: बाहिर आत्मविश्वासी देखिए पनि भित्रभित्रै आफू असक्षम, असफल वा अरूका लागि बोझ भएको सोच आउन सक्छ। यस्ता नकारात्मक विचार लगातार आइरहनु र दैनिक जीवनमा असर पार्नु ध्यान दिनुपर्ने संकेत हो।
यी लक्षण देखिँदैमा डिप्रेसन भएको निश्चित हुँदैन। लक्षणको अवधि, तीव्रता र दैनिक जीवनमा परेको असरका आधारमा स्वास्थ्यकर्मीले मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ।
डिप्रेसनबाट कसरी सहयोग पाउने ?
मानसिक रूपमा असहज महसुस भइरहेको छ भने विश्वासिलो व्यक्तिसँग आफ्नो भावना साझा गर्नु र आवश्यक पर्दा सहयोग माग्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ। नियमित निद्रा, सन्तुलित आहार, शारीरिक गतिविधि र सामाजिक सम्बन्धले मानसिक स्वास्थ्यमा सहयोग गर्न सक्छन्।
तर लक्षण लगातार रहिरहेमा मनोचिकित्सक, मनोवैज्ञानिक वा योग्य स्वास्थ्यकर्मीसँग परामर्श लिनुपर्छ। आवश्यकताअनुसार मनोपरामर्श, मनोचिकित्सा र औषधिबाट उपचार गर्न सकिन्छ। डिप्रेसन कमजोरी होइन। समयमै पहिचान, उचित उपचार र आफन्तको सहयोगले यसबाट सुधार हुन सक्छ। त्यसैले बाहिरबाट व्यक्ति खुसी देखिएको आधारमा उनी मानसिक रूपमा स्वस्थ छन् भनेर निष्कर्ष निकाल्नु हुँदैन। बीबीसी
नोट : यो सामग्री सामान्य जनचेतनाका लागि हो। मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्या देखिएमा योग्य स्वास्थ्यकर्मीसँग परामर्श लिनुहोस्।
-1791614100.jpeg)
-1784798541.jpg)
