काठमाडौँ। केही मानिसलाई लामखुट्टेले अरूभन्दा धेरै टोक्ने अनुभव सामान्य हो। यसलाई धेरैले रगत मिठो भएकाले हुने भनेर बुझ्ने गरे पनि वैज्ञानिक अध्ययनहरूले यो धारणा गलत भएको बताएका छन्। अनुसन्धानअनुसार लामखुट्टेले मानिसको रगतको स्वादका आधारमा होइन, शरीरबाट निस्कने विभिन्न जैविक सङ्केतका आधारमा कसलाई टोक्ने भन्ने छनोट गर्छ।
विशेषज्ञका अनुसार मानिसलाई पोथी लामखुट्टेले मात्रै टोक्छ। अण्डा उत्पादनका लागि आवश्यक प्रोटिन प्राप्त गर्न पोथी लामखुट्टेले मानिसको रगत चुस्ने गर्छ। त्यसका लागि उसले मानिसले फेर्ने श्वास, शरीरको तापक्रम र छालाबाट निस्कने गन्धलाई मुख्य सङ्केतका रूपमा प्रयोग गर्छ। अनुसन्धानले देखाएअनुसार लामखुट्टेले करिब १० मिटर टाढाबाटै मानिसले फेर्ने श्वासबाट निस्कने कार्बन डाइअक्साइड पहिचान गर्न सक्छ। यही ग्यास लामखुट्टेका लागि मानिसको उपस्थितिको पहिलो सङ्केत हो। वयस्क मानिसले बालबालिकाको तुलनामा बढी कार्बन डाइअक्साइड उत्सर्जन गर्ने भएकाले उनीहरू लामखुट्टेको निशानामा बढी पर्छन्।
यस्तै, शरीरको तापक्रम र पसिना पनि लामखुट्टेलाई आकर्षित गर्ने प्रमुख कारण हुन्। गर्भवती महिलामा शरीरको तापक्रम र कार्बन डाइअक्साइडको उत्सर्जन बढी हुने भएकाले उनीहरूलाई लामखुट्टेले सामान्यभन्दा बढी टोक्ने सम्भावना हुन्छ। व्यायाम गरिरहेका व्यक्ति तथा शरीरको आकार ठूलो भएका मानिस पनि यसै कारण बढी जोखिममा रहने वैज्ञानिकहरू बताउँछन्।
लामखुट्टेले मानिसको नजिक पुगेपछि भने छालाबाट आउने गन्धका आधारमा अन्तिम छनोट गर्छ। छालामा रहेका सूक्ष्म जीवहरूले उत्पादन गर्ने कार्बोक्सिलिक एसिड, ल्याटिक एसिड, एमोनिया लगायतका रासायनिक पदार्थ लामखुट्टेका लागि आकर्षक हुन्छन्। यी पदार्थको मात्रा व्यक्तिपिच्छे फरक हुने भएकाले कसैलाई धेरै र कसैलाई कम टोक्ने हुन्छ। अमेरिकाको रकफेलर विश्वविद्यालयले ६४ जनामा गरेको अध्ययनमा केही व्यक्तिको छालाको गन्धप्रति लामखुट्टे अरूको तुलनामा करिब १०० गुणासम्म बढी आकर्षित भएको पाइएको थियो। अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार यस्तो जैविक विशेषता धेरै हदसम्म स्थायी हुन सक्छ।
विशेषज्ञहरूले लामखुट्टेको टोकाइपछि देखिने प्रतिक्रिया पनि सबैमा एउटै नहुने बताएका छन्। कसैमा ठूलो डाबर, धेरै चिलाउने र लामो समयसम्म दाग रहने समस्या देखिन्छ भने कसैमा सामान्य रातो दाग मात्र देखिन्छ। यो फरक प्रतिरक्षा प्रणाली र आनुवंशिक गुणसँग सम्बन्धित हुन सक्ने अध्ययनले देखाएको छ। जनस्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार आफूलाई लामखुट्टेले कम टोक्छ भन्ने लागे पनि सबैले समान रूपमा सावधानी अपनाउन आवश्यक छ। विशेषगरी डेङ्गु, चिकनगुनिया, जिका र मलेरियाजस्ता रोगबाट जोगिन घर वरपर पानी जम्न नदिने, झुल प्रयोग गर्ने, शरीर ढाक्ने कपडा लगाउने तथा आवश्यक परे लामखुट्टे भगाउने रिपेलेन्ट प्रयोग गर्नुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ।
विशेषज्ञहरूको भनाइमा, लामखुट्टेबाट पूर्ण रूपमा सुरक्षित हुने कुनै व्यक्ति हुँदैन। त्यसैले आफूलाई कम टोक्छ भन्ने अनुमानका आधारमा लापरबाही नगरी सबैले समान रूपमा रोकथामका उपाय अपनाउनु नै सबैभन्दा प्रभावकारी सुरक्षा हो।
-1784026776.jpg)
-1784016006.jpg)
