काठमाडौँ । घिउ नेपाली भान्सामा नियमित प्रयोग हुने खाद्य पदार्थ हो। रोटी, दालभात तथा तरकारीमा प्रयोग गरिने घिउलाई कतिपयले मनतातो पानीमा मिसाएर पनि पिउने गर्छन्। विशेषगरी बिहान खाली पेटमा घिउपानी पिउँदा पाचन प्रणाली राम्रो हुने, कब्जियत कम हुने र शरीरलाई ऊर्जा प्राप्त हुने दाबी गरिन्छ।
घिउमा बोसो प्रशस्त पाइन्छ, जसले शरीरलाई ऊर्जा दिन्छ। यसमा थोरै मात्रामा भिटामिन ए, ई र के पनि पाइन्छ। तर, बिहान खाली पेटमा घिउपानी पिउँदैमा स्वास्थ्यमा विशेष लाभ हुन्छ वा विभिन्न रोग निको हुन्छन् भन्ने पर्याप्त वैज्ञानिक प्रमाण छैन।
घिउपानी पिउँदा के फाइदा हुन सक्छ?
१. शरीरलाई ऊर्जा दिन्छ
घिउमा बोसोको मात्रा उच्च हुन्छ। बोसो शरीरका लागि ऊर्जाको महत्त्वपूर्ण स्रोत हो। त्यसैले घिउ सेवन गर्दा शरीरलाई ऊर्जा प्राप्त हुन्छ। तर, आवश्यकताभन्दा बढी घिउ खाँदा क्यालोरीको मात्रा बढ्न सक्छ।
२. कब्जियतमा केही राहत मिल्न सक्छ
घिउमा पाइने बोसोले खानाको स्वाद र बनावट सुधार्नुका साथै आहारको हिस्सा बन्न सक्छ। तर, घिउपानीले कब्जियत निको पार्छ भन्ने बलियो वैज्ञानिक प्रमाण छैन। कब्जियतबाट बच्न पर्याप्त पानी पिउने, फाइबरयुक्त खानेकुरा खाने र नियमित शारीरिक गतिविधि गर्ने बानी बढी महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
३. बोसोमा घुलनशील भिटामिनको स्रोत
घिउमा थोरै मात्रामा भिटामिन ए, ई र के पाइन्छ। यी भिटामिनले दृष्टि, रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता, कोशिकाको सुरक्षा तथा रगत जम्ने प्रक्रियामा भूमिका खेल्छन्। यद्यपि, घिउलाई यी भिटामिन प्राप्त गर्ने मुख्य स्रोत मान्नु उचित हुँदैन।
४. महिनावारीको दुखाइमा राहत मिल्छ?
महिनावारीको दुखाइ कम गर्न मनतातो घिउपानी पिउनु प्रभावकारी हुन्छ भन्ने पर्याप्त वैज्ञानिक प्रमाण छैन। महिनावारीका बेला तल्लो पेटमा न्यानो सेकाइ, हल्का व्यायाम र आवश्यकताअनुसार चिकित्सकको सल्लाहमा औषधि प्रयोग गर्न सकिन्छ। दुखाइ अत्यधिक हुने वा दैनिक जीवनमा असर पार्ने भए स्वास्थ्यकर्मीसँग परामर्श लिनुपर्छ।
कसले घिउको सेवनमा सावधानी अपनाउने?
घिउमा स्याचुरेटेड फ्याट अर्थात् संतृप्त बोसो प्रशस्त हुन्छ। यसको अत्यधिक सेवनले रगतमा खराब कोलेस्ट्रोल ९एलडीएल० बढाउन सक्छ। त्यसैले उच्च कोलेस्ट्रोल भएका, मुटुरोगको जोखिम रहेका वा चिकित्सकले संतृप्त बोसो कम गर्न सल्लाह दिएका व्यक्तिले घिउको मात्रा सीमित राख्नुपर्छ।
फ्याटी लिभर भएका व्यक्तिले पनि समग्र खानपान, तौल व्यवस्थापन र चिकित्सकीय सल्लाहमा ध्यान दिनुपर्छ। घिउपानीलाई फ्याटी लिभरको उपचारका रूपमा प्रयोग गर्नु हुँदैन।
बिहान खाली पेटमा पिउनु आवश्यक छ?
घिउपानी बिहान खाली पेटमा पिउनैपर्छ भन्ने वैज्ञानिक आधार छैन। मनतातो पानी पिउनु शरीरमा पानीको आवश्यकता पूरा गर्ने एउटा उपाय हो, तर त्यसमा घिउ मिसाउँदा थप विशेष स्वास्थ्य लाभ हुन्छ भन्ने प्रमाण पर्याप्त छैन।
स्वस्थ रहन सन्तुलित आहार, पर्याप्त पानी, नियमित शारीरिक गतिविधि र राम्रो निद्रामा ध्यान दिनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ। घिउलाई पनि आफ्नो दैनिक क्यालोरी आवश्यकता र समग्र खानपानअनुसार सीमित मात्रामा प्रयोग गर्नु उपयुक्त हुन्छ।